Ngày dọn về căn nhà mới, tôi đứng giữa phòng khách ngắm bộ sofa da Ý nhập về giá 800 triệu và tự hỏi tại sao suốt 9 tháng qua, chỗ tôi ngồi nhất lại là chiếc ghế inox 90 nghìn ở góc bếp. Cảm giác đó thật ra không dễ chịu chút nào, nhất là khi tôi là kiến trúc sư từng 12 năm làm bày biện nhà ở hạng sang ở TP.HCM. Tôi đã khuyên cho không biết bao gia chủ về nội thất biệt thự cao cấp, vậy mà đến nhà mình thì lại vấp đúng những chỗ nhầm mà tôi vẫn dặn người khác tránh. Chuyện buồn cười là tôi đích thân chọn mọi món, mặc cả từng đồng với nhà cung cấp, vậy mà chỉ sau một thời gian ngắn ở trong đó, tôi mới thấy bản thiết kế và đời sống thật nó khác đến mức nào.
Thứ đắt tiền nhất trong nhà lại là món tôi vắng mặt nhất
Tôi làm một việc hơi kỳ cục: ghi nhật ký trong 30 ngày, mỗi lần chạm vào món nội thất nào thì đánh dấu lại. Kết quả khiến tôi sửng sốt. Bộ sofa da Ý 800 triệu, tính ra chỉ được chạm khoảng 6 giờ trong cả tháng, chủ yếu là lần vệ sinh hoặc thi thoảng ngồi xuống tiếp một cuộc gọi. Bàn trà mặt đá marble 120 triệu thì còn thảm hại, gần như chỉ dùng làm nơi để remote và cốc nước. Chiếc thảm dệt tay 60 triệu trải giữa phòng khách thì đếm đúng 2 lần có người giẫm lên trong suốt 30 ngày. Trong khi đó, chiếc ghế nhựa 90 nghìn ở bếp được dùng khoảng 2,5 giờ mỗi ngày, cộng lại tầm 75 giờ một tháng. Cái kệ sách gỗ công nghiệp 4 triệu ở góc làm việc được chạm vào suốt ngày. Mấy cái ổ cắm loại gắn tường 200 nghìn một bộ thì không phải bàn, mỗi ngày cũng dùng. Nói thẳng, mấy thứ giá cao tôi mua để khoe, còn mấy thứ rẻ mới là đồ phục vụ tôi thật. Điều rút ra ở đây không phải là đừng mua đồ đắt, mà là đừng mua đồ đắt cho những vị trí mình chẳng ngồi tới.
Chỗ nhầm của phòng khách dành cho người không bao giờ tới
Phòng khách nhà tôi diện tích 60m2, thiết kế theo kiểu kinh điển để tiếp khách. Nhưng thực tế, cộng lại cả năm, nhà tôi chỉ có tầm 5 đến 7 lần có khách ngồi lâu quá một tiếng. Còn lại, khách thường đứng ở bếp đảo, nhấp ly nước rồi về. Nhà tôi có 4 người, và vùng dùng thật vỏn vẹn khoảng 8m2 quanh cái bếp đảo. Chuyện đó có nghĩa là gần 40m2 không gian tiếp khách gần như để không gần như suốt năm. Tôi gọi cái này là cái bẫy phong cách tiếp khách trong tưởng tượng. Tôi bày biện cho những vị khách mình nghĩ sẽ đến thường xuyên, nhưng thực tế họ không tới bao nhiêu. Cách thức tôi giải quyết sau đó là chia lại không gian. Tôi biến 40m2 phòng khách thành 3 khu: một thư viện dài 4m kê sát tường, một góc làm việc có bàn làm việc và ghế công thái học, và một góc nhạc cho đứa con lớn. Chỗ đón khách thật thì tôi dồn lại một xó 12m2 với bàn tròn nhỏ và bốn cái ghế tựa gọn. Sau khi sắp lại, tôi nhận ra không gian tiếp khách được dùng mỗi ngày, không còn là chỗ chỉ dành quét bụi.
Tủ đồ walk-in 25m2 và sự thật về số quần áo thật treo trong đó
Tủ walk-in nhà tôi 25m2, chia thành 4 khoang. Lúc đóng tủ, tôi tính toán kỹ lắm, khoang đồ công sở chiếm gần một nửa diện tích, vì hồi đó tôi vẫn còn đi văn phòng mỗi ngày. Đóng cái tủ này hết 400 triệu, không kể đèn LED gắn tủ và tay nắm của hãng xịn. Thế nhưng sau khoảng 9 tháng, tôi chuyển sang mô hình hybrid, lần tới cơ quan độ 2 ngày. Khoang đồ công sở gần như trống hoác, trong khi khoang đồ ở nhà lại chật cứng. Chuyện dở khóc dở cười là tôi phải mua thêm móc treo, hộp nhựa, rồi đèn LED tủ để lấp khoang trống, tổng thêm gần 15 triệu nữa. Thú thật thì lúc thiết kế tủ, tôi vẽ cho cuộc sống tôi tưởng, chứ không phải cuộc sống tôi thực sống. Đây là bài học tôi nghĩ đắt giá nhất: đóng tủ dựa trên thói quen hiện tại, kèm một phần dự phòng cho thay đổi tương lai. Nếu đóng lại từ đầu, tôi sẽ để ngăn đồ công sở hẹp lại một nửa và chuyển phần đó thành ngăn kéo đựng đồ lặt vặt và một bàn nhỏ để túi xách.
Sau chín tháng, tôi đo lại bằng nhịp bước thay vì bằng bản vẽ
Phương pháp tôi làm khá đơn giản: đi chân trần khắp nhà trong một tuần, tay cầm cuộn băng keo giấy. Mỗi nơi nào tôi dừng lại tự nhiên, tôi dán một miếng băng keo để đánh dấu. Tôi cũng đếm số bước từ giường tới bếp, từ bàn ăn tới tủ lạnh, từ chỗ ra vào tới nhà vệ sinh. Kết quả khá bất ngờ: lối đi chính tôi thiết kế rộng 1m4 thì thật ra chỉ rộng 1m2, phần thừa ra gây không khí trống trải vắng. Trong khi đó, lối đi phụ 80cm từ bếp ra sân sau lại luôn chật, vì thực tế người đi khá đông. Từ dữ liệu đó, tôi điều chỉnh lại bằng cách dời ba món đồ: dời cái bàn console sát lối chính đi, dời kệ sách cao về góc chết, và chuyển ghế băng từ sân sau vào sảnh chính. Tôi không mua thêm món nào cả. Tiền sắp xếp lại là 0 đồng, nhưng mà trải nghiệm sau một tuần thì khác hẳn: đi đứng thoáng hơn, ngồi đâu cũng thấy thích ngồi lâu hơn, và nhất là không gian tiếp khách hết kiểu để trưng bày nữa. Người nào đang chuẩn bị thiết kế nội thất cho căn nhà mình, tôi gợi ý một việc nhỏ thôi: dành một tuần sống như thường nhật trước khi chốt bản vẽ, và để ý chỗ nào chân mình thật sự dừng lại. Nhiều khi, một miếng băng keo giấy trên nền nhà cho bạn nhiều thông tin hơn cả một bộ thiết kế dày trăm trang.